جواد گنجی

یکی از آثار سترگ در کل گسترۀ علوم‌انسانی معاصر. این شاهکارِ جامع، و البته دشوار، نظام‌مند‌ترین اثر زیمل در حوزۀ جامعه‌شناسی به شمار می‌آید، طوری که کمتر نظیری می‌توان برای آن یافت. علی‌رغم عنوان محدودش، طیفی وسیع از امور انسانی را در بر می‌گیرد، از روان‌شناسی فردی گرفته تا مسائل سیاسی. چراکه از نظر زیمل، پول یک فرم اجتماعی است که کنش‌های متقابل مربوط به آن به کل فرهنگ و جامعۀ مدرن تسری می‌یابد. از این‌رو، چارچوب کلی نظریۀ وی دربارۀ مدرنیته و مسائل زندگی مدرن همین‌جا ترسیم می‌شود. ترجمۀ نشر مرکز، به‌وضوح و به‌مراتب، بسیار بهتر و درست‌تر و روان‌تر است.

از نظر زیمل هر جا پای سه نفر – من و تو (ما) و او (دیگری) – در میان باشد، جامعه‌ای شکل می‌گیرد. همین‌که رابطه از چارچوب من-تو خارج شود و پای شخص سوم، «دیگری»، به میان آید، آن‌جا با جامعه مواجهیم. طبیعی‌ست که در این وضعیت، کنش‌های متقابلی میان آن‌ها شکل بگیرد. این کنش‌ها، فارغ از محتوای‌شان، فرم یا صورتی دارند. بررسی فرم این کنش‌های متقابل کارویژۀ جامعه‌شناسی است. چنین مبنایی باعث می‌شود که دامنۀ جامعه‌شناسی بسیار گسترده شود و موضوعات مورد بررسی آن بسیار متنوع. بر همین اساس است که زیمل می‌تواند، برای مثال، به‌تفصیل دربارۀ پول و لاسیدن و رشوه‌خواری بحث کند.

+ برای خواندن متن کامل معرفی کتاب، روی تصویر کلیک کنید.